Breket müalicəsi
Pitts21 Pro sistemi ilə dişlərin və dişləmənin düzəldilməsi, təbəssümün üzlə harmoniyasına diqqətlə.
Bu sizə tanışdırsa
Pasiyentlər bu müraciətlə ən çox bu sözlərlə gəlir:
Dişlərim əyri və ya sıx düzülüb
Dişlərim arasında boşluqlar var
Üst dişlərim çox önə çıxır
Dişlərim düzgün qapanmır, çeynəmək çətindir
Gülərkən təbəssümüm üzümə uyğun görünmür
İmplant və ya protezdən əvvəl dişlərin yerini hazırlamaq lazımdır
Breket dişlərə yapışdırılan kiçik qurğulardır. Onların içindən keçən məftil dişlərə yumşaq və davamlı qüvvə verir, dişlər isə bu qüvvənin təsiri ilə tədricən yerini dəyişir. Müalicənin məqsədi yalnız dişləri bir xəttə düzmək deyil: düzgün dişləmə, sağlam funksiya və üzə uyğun təbəssüm. Sistematik icmala görə breketlə müalicə orta hesabla təxminən 20 ay çəkir, amma müddət hər halda fərdidir.
Kimə lazımdır
- Dişlər sıx və ya əyri düzülübsə
- Dişlər arasında boşluqlar varsa
- Üst və ya alt dişlər həddindən artıq önə çıxırsa
- Dişlər düzgün qapanmırsa: dərin, açıq, çarpaz və ya tərs dişləmə
- İmplant və ya protezdən əvvəl dişlərin yerini hazırlamaq lazımdırsa
- Əvvəlki müalicədən sonra dişlər yenidən yerini dəyişibsə
Pitts21 Pro sistemi ilə işləyirəm
Əsasən Dr. Tom Pitts-in yanaşması ilə hazırlanmış Pitts21 Pro breket sistemindən istifadə edirəm. Bu sistem dişləri yumşaq qüvvələrlə hərəkət etdirməyə və ön dişlərin estetik mövqeyini dəqiq idarə etməyə imkan verir. Xaricdə yaşayan bir pasiyentimizdə sıxlığı və dişləməni cəmi 6 aktivasiyada düzəltdik. Bu, hər pasiyent üçün eyni olmasa da, düşünülmüş planın nəyə qadir olduğunu göstərir. Ətraflı: Pitts fəlsəfəsi nədir.
Diaqnostika
- Üzün və təbəssümün fotoşəkilləri: öndən, yandan, sakit və gülən vəziyyətdə
- Ağız içi fotoşəkillər və dişlərin modelləri
- Panoram və lazım olduqda sefalometrik rentgen
- Diş ətinin, köklərin və çənə oynağının yoxlanması
- Təbəssüm qövsünün, ön dişlərin hündürlüyünün və qövsün eninin təhlili
Müalicə necə keçir
- Konsultasiya, fotoşəkillər və lazım olan rentgen
- Plan: hansı dişin hara hərəkət edəcəyi və təxmini müddət
- Bondinq: breketlərin dişlərə yapışdırılması, təxminən bir saat
- Aktivasiyalar: adətən hər 1-2 aydan bir planlı vizit
- Final mərhələ: təbəssümün və dişləmənin detalları
- Breketlərin çıxarılması və retensiya
Bondinq zamanı hər detala diqqət edirəm. Hər breketin hündürlüyünü təbəssüm qövsünə görə seçirəm. Breketin ətrafında qalan kiçik yapışqan qalıqları belə sonradan ərp saxlaya və gigiyenanı çətinləşdirə bilər, ona görə onları təmizləyirəm.
Hansı breket
| Növ | Üstünlüyü | Nəyə diqqət |
|---|---|---|
| Metal | Kiçik, möhkəm, asan çıxarılır | Görünür |
| Keramik | Diş rəngindədir, az görünür | Zərbədə qırıla bilər |
| Öz-özünə bağlanan | Liqatur yoxdur, yumşaq qüvvələr | Sürət vədi elmi cəhətdən təsdiqlənməyib |
Ətraflı: breket növləri. Breket və elayner arasında seçim: breket, yoxsa elayner.
İlk həftə
Bondinqin özü ağrısızdır. Bir neçə saat sonra dişlərdə təzyiq hissi başlayır, ilk 1-3 gündə ən güclü olur və adətən bir həftə ərzində keçir. Bu müddətdə yumşaq qida, ortodontik mum və lazım olduqda adi ağrıkəsici kömək edir. Ətraflı: breket ağrı verirmi.
Risklər və onların qarşısını alma
| Risk | Nə edirik |
|---|---|
| Ağ ləkələr və çürük | Gigiyena təlimi, flüorid, hər vizitdə yoxlama |
| Diş əti iltihabı | Düzgün fırçalama, köməkçi vasitələr |
| Kök rezorbsiyası | Yumşaq qüvvələr, risk qrupunda kontrol rentgen |
| Qopan breket, batan məftil | Qidalanma qaydaları, vaxtında müraciət |
| Nəticənin geri qayıtması | Fərdi retensiya planı |
Bu risklərin çoxu düzgün gündəlik qulluqla xeyli azalır: breketlə gündəlik qulluq bələdçisi, ağ ləkələr və kök rezorbsiyası.
Müalicədən sonra
Breketlər çıxarılanda retensiya başlayır. Sabit və ya çıxarıla bilən reteyneri hər pasiyentdə fərdi seçirəm. Cochrane icmalına görə hansı reteynerin hamı üçün ən yaxşı olduğuna dair güclü sübut yoxdur, ona görə qərar ilkin problemə və həyat tərzinə görə verilir. Ətraflı: retensiya niyə vacibdir.
Breketlər müvəqqətidir, gözəl təbəssüm isə uzun müddət sizinlə qalır.
Elm nə deyir
- Sistematik icmal (2016): breketlə müalicənin orta müddəti təxminən 20 aydır.
- Sistematik icmal (2010): öz-özünə bağlanan breketlərin ənənəvi breketlərdən müddət və effektivlik baxımından aydın üstünlüyü göstərilməyib.
- Meta-analiz (2015): breketlə müalicə zamanı ağ ləkələr çox yayılıb, gigiyena və flüorid vacibdir.
- Cochrane icmalı (2023): hansı reteynerin hamı üçün daha yaxşı olduğuna dair sübut zəifdir.
Tez-tez verilən suallar
Breketlə müalicə nə qədər çəkir?
Orta hesabla təxminən 20 ay, amma sadə hallar daha qısa, mürəkkəb hallar daha uzun çəkə bilər. Diaqnostikadan sonra təxmini müddəti deyirəm.
Breket taxmaq ağrılıdırmı?
Yapışdırılması ağrısızdır. İlk günlərdə və aktivasiyadan sonra təzyiq hissi olur, adətən bir həftəyə keçir.
Vizitlər nə qədərdən bir olur?
Adətən hər 1-2 aydan bir. Xaricdə yaşayanlar üçün aralığı səfər qrafikinə uyğun planlayırıq.
Breketlə idmanla məşğul olmaq olarmı?
Bəli. Kontakt idmanlarda ağız qoruyucusu istifadə edin.
Diş çəkmək lazım olacaqmı?
Çox halda sıxlığı diş çəkmədən aradan qaldırmaq mümkündür. Qərarı yalnız diaqnostikadan sonra, profili nəzərə alaraq verirəm. Bax: [diş çəkmədən müalicə](service:non-extraction).
Breketlə hansı qidaları yemək olmaz?
Bərk və yapışqan qidalardan, məsələn, qoz-fındıq, buz, karamel və saqqızdan çəkinmək lazımdır. Bərk meyvələri kiçik tikələrə doğrayın.
Ətraflı oxu
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və sistematik icmallara əsaslanır.
- Tsichlaki, A., Chin, S. Y., Pandis, N., & Fleming, P. S. (2016). How long does treatment with fixed orthodontic appliances last? A systematic review. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 149(3), 308-318. [PMID: 26926017] | [DOI: 10.1016/j.ajodo.2015.09.020]
- Fleming, P. S., & Johal, A. (2010). Self-ligating brackets in orthodontics. A systematic review. The Angle Orthodontist, 80(3), 575-584. [PMID: 20050755] | [DOI: 10.2319/081009-454.1]
- Sundararaj, D., Venkatachalapathy, S., Tandon, A., & Pereira, A. (2015). Critical evaluation of incidence and prevalence of white spot lesions during fixed orthodontic appliance treatment: A meta-analysis. Journal of International Society of Preventive & Community Dentistry, 5(6), 433-439. [PMID: 26759794] | [DOI: 10.4103/2231-0762.167719]
- Benson, P. E., Parkin, N., Dyer, F., Millett, D. T., & Germain, P. (2019). Fluorides for preventing early tooth decay (demineralised lesions) during fixed brace treatment. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(11), CD003809. [PMID: 31742669] | [DOI: 10.1002/14651858.CD003809.pub4]
- Martin, C., Littlewood, S. J., Millett, D. T., Doubleday, B., Bearn, D., Worthington, H. V., & Limones, A. (2023). Retention procedures for stabilising tooth position after treatment with orthodontic braces. Cochrane Database of Systematic Reviews, 5(5), CD002283. [PMID: 37219527] | [DOI: 10.1002/14651858.CD002283.pub5]