Mini-vintlər (TAD)
Dəqiq diş hərəkətləri üçün çənə sümüyünə müvəqqəti qoyulan kiçik dayaqlar.
Bu sizə tanışdırsa
Pasiyentlər bu müraciətlə ən çox bu sözlərlə gəlir:
Mənə mini-vint lazım olduğunu deyiblər, narahatam
Breketlə tək düzəlməyən problem var
Gülərkən diş ətim çox görünür
Diş çəkmədən yer açmaq istəyirəm
Ön dişlərim bir-birinə çatmır
Mini-vint (TAD, temporary anchorage device) çənə sümüyünə müvəqqəti qoyulan kiçik titan vintdir. O, dişləri hərəkət etdirmək üçün sabit dayaq rolunu oynayır. Ortodontiyada yaxşı nəticə nadir hallarda tək bir hərəkətlə qurulur və bəzən gözəl final üçün əlavə dəqiqlik lazımdır. Meta-analizlər göstərir ki, mini-vintlər ənənəvi dayaq üsullarına nisbətən dayaq itkisini xeyli azaldır.
Nə üçün istifadə olunur
- Diş-əti təbəssümünün korreksiyası. Bax: diş-əti təbəssümünün korreksiyası
- Ön dişlərin geri çəkilməsində arxa dişlərin önə gəlməsinin qarşısını almaq
- Dişlərin arxaya hərəkəti ilə diş çəkmədən yer açmaq
- Arxa dişləri yuxarıya hərəkət etdirərək açıq dişləməni düzəltmək
- Çıxmış və ya əyilmiş azı dişlərini düzəltmək
- Orta xəttin və asimmetriyaların korreksiyası
- Yalnız breket və ya elaynerlə çətin olan hərəkətlər
Niyə sabit dayaq lazımdır
Hər təsirin əks təsiri var. Bir dişi çəkmək üçün başqa yerdən dayaq almaq lazımdır və adətən bu dayaq digər dişlərdir. Amma onlar da istəmədən hərəkət edir. Mini-vint sümükdə sabit dayanır və yalnız lazım olan dişləri hərəkət etdirməyə imkan verir. Ətraflı: mini-vint nədir.
Qoyulması necə keçir
- Rentgen və müayinə ilə vintin yerini seçirəm: köklərin arasında və ya damaqda
- Yerli keyləşdirmə
- Vint bir neçə dəqiqəyə qoyulur, adətən kəsik lazım olmur
- Vintə elastik və ya yay bağlanır
- Lazım olan mərhələ bitəndə vint asanlıqla çıxarılır
İlk günlərdə yüngül həssaslıq ola bilər. Çox vaxt ağrıkəsici belə lazım olmur. Vintin çıxarıldığı yer bir neçə gün ərzində sağalır.
Mini-vint və implant
| Mini-vint | İmplant | |
|---|---|---|
| Məqsəd | Müvəqqəti dayaq | İtmiş dişin daimi əvəzi |
| Sümüklə birləşmə | Tam birləşmir | Tam birləşir |
| Qoyulma | Bir neçə dəqiqə, yerli keyləşdirmə | Cərrahi əməliyyat |
| Müddət | Aylarla, sonra çıxarılır | Ömürlük |
Qulluq və risklər
- Vintin ətrafını hər gün yumşaq fırça ilə təmizləyin
- Dil və ya barmaqla vinti tərpətməyin
- Bəzən vint boşalır: bu təhlükəli deyil, lazım olsa başqa yerə qoyulur
- Ətrafında ağrı, şişkinlik və ya iltihab olsa, yazın
- Nadir hallarda vint köklərə yaxın olarsa, yerini dəyişirik
Elm nə deyir
- Meta-analiz (2011): mini-vintlər klinik olaraq effektivdir və dayaq itkisini azaldır.
- Sistematik icmal və meta-analiz (2017): ön dişlərin birlikdə geri çəkilməsində mini-vintlər ənənəvi dayaqdan daha az dayaq itkisi verir.
- Sistematik icmal (2021): mini-vintlərlə ön dişlərin intruziyası diş-əti təbəssümünü cərrahiyyəsiz effektiv azaldır.
Mini-vint kiçik bir detaldır, amma bəzən bütöv nəticəni dəyişir.
Gündəlik həyatda mini-vint
Mini-vint ağızda çox kiçik yer tutur və pasiyentlərin çoxu bir neçə gündən sonra onu hiss etmir. Danışığa, yeməyə təsiri azdır. Yeganə şərt vintin ətrafının təmiz saxlanmasıdır, çünki iltihab vintin boşalmasına səbəb ola bilər. Yumşaq fırça və lazım olduqda ağızyuyucu kifayətdir.
Kimə uyğun olmaya bilər
- Sümüyün keyfiyyəti və ya qalınlığı vint üçün kifayət etmədikdə
- Vintin qoyulacağı yerdə iltihab olduqda
- Gigiyena qaydalarına əməl etmək mümkün olmadıqda
Tez-tez verilən suallar
Mini-vint qoyulması ağrılıdırmı?
Yerli keyləşdirmə ilə aparılır, pasiyentlərin çoxu yalnız təzyiq hiss edir. İlk günlərdə yüngül həssaslıq ola bilər.
Mini-vint nə qədər qalır?
Müalicənin lazım olan mərhələsi qədər, adətən bir neçə ay.
Vint düşsə nə etməliyəm?
Narahat olmayın, saxlayın və mənə yazın. Lazım olarsa, vinti yenidən və ya başqa yerə qoyuruq.
Mini-vinti uşaqlara da qoyurlarmı?
Yeniyetmələrdə istifadə olunur. Kiçik uşaqlarda sümük hələ inkişaf etdiyi üçün qərar fərdi verilir.
Mini-vint elaynerlə də istifadə olunurmu?
Bəli, elaynerlə çətin olan hərəkətlərdə əlavə dayaq kimi.
Vint qoyulan gün nə yemək olar?
Keyləşmə keçəndən sonra adi yumşaq qida yemək olar. Vintin olduğu tərəfdə çox bərk qidalardan bir neçə gün çəkinin.
Ətraflı oxu
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və sistematik icmallara əsaslanır.
- Papadopoulos, M. A., Papageorgiou, S. N., & Zogakis, I. P. (2011). Clinical effectiveness of orthodontic miniscrew implants: a meta-analysis. Journal of Dental Research, 90(8), 969-976. [PMID: 21593250] | [DOI: 10.1177/0022034511409236]
- Antoszewska-Smith, J., Sarul, M., Łyczek, J., Konopka, T., & Kawala, B. (2017). Effectiveness of orthodontic miniscrew implants in anchorage reinforcement during en-masse retraction: A systematic review and meta-analysis. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 151(3), 440-455. [PMID: 28257728] | [DOI: 10.1016/j.ajodo.2016.08.029]
- Alshammery, D., Alqhtani, N., Alajmi, A., Dagriri, L., Alrukban, N., Alshahrani, R., & Alghamdi, S. (2021). Non-surgical correction of gummy smile using temporary skeletal mini-screw anchorage devices: A systematic review. Journal of Clinical and Experimental Dentistry, 13(7), e717-e723. [PMID: 34306536] | [DOI: 10.4317/jced.58242]