Pitts fəlsəfəsi nədir və pasiyent üçün nə deməkdir?
Dr. Tom Pitts-in müalicə yanaşması, onun estetik prinsipləri, elmi əsasları və müalicə planında bunun praktikada necə göründüyü.
MüəllifDr. Fidan ƏliyevaOrtodont, Pitts Masters məzunu
Qısa cavab: Pitts fəlsəfəsi amerikalı ortodont Dr. Tom Pitts-in yaratdığı müalicə yanaşmasıdır. Onun əsas fikri budur: plan dişlərdən yox, təbəssümün və üzün sonda necə görünəcəyindən başlayır. Ön dişlərin hündürlüyü, təbəssüm qövsü, diş qövsünün eni və dodaqlar əvvəlcədən planlanır, dişlər isə yumşaq qüvvələrlə həmin məqsədə doğru aparılır. 2022-2024-cü illərdə ABŞ-da Pitts Masters Continuum 9 proqramını bitirmişəm və bu yanaşma mənim əsas iş alətimdir.
Bir çox pasiyent soruşur: "Ortodontiya elə ortodontiyadır, fəlsəfənin nə fərqi var?" Fərq ondadır ki, eyni breketlərlə iki fərqli nəticə almaq olar: düz dişlər və ya üzə uyğun, təbii təbəssüm. Bu yazıda Pitts yanaşmasının nədən ibarət olduğunu və sizin üçün nə dəyişdiyini izah edirəm.
Əsas fikir: məqsəddən başlamaq
Ənənəvi düşüncədə ortodont əvvəlcə dişləməyə baxır: dişlər necə qapanır, harada sıxlıq var. Bu çox vacibdir və Pitts yanaşmasında da qalır. Amma ona əlavə olaraq sual verilir: bu insan gülərkən dişlər necə görünməlidir? Ön dişlər dodağa nisbətən hansı hündürlükdə olmalıdır? Təbəssüm nə qədər geniş olmalıdır? Plan bu suallara cavabdan başlayır və dişlərin hərəkəti həmin məqsədə doğru qurulur.
Bəzən yaxşı nəticə düz dişlərdir. Müstəsna nəticə isə gözünüzü ayıra bilmədiyiniz təbəssümdür.
Estetik prinsiplər
| Prinsip | Nə deməkdir |
|---|---|
| Təbəssüm qövsü | Üst dişlərin kənar xətti alt dodağın əyriliyini təkrarlayır |
| Ön dişlərin hündürlüyü | Sakit vəziyyətdə və gülərkən dişlər yaşa uyğun görünür |
| Qövsün eni | Gülərkən yanlarda böyük qaranlıq sahələr qalmır |
| Diş ətinin görünməsi | Diş əti nə həddindən artıq görünür, nə də tam gizlənir |
| Profil və dodaqlar | Ön dişlərin mövqeyi dodaqlara və profilə uyğun seçilir |
Bu prinsiplərin hər biri haqqında ayrıca yazmışam: təbəssüm qövsü, bukkal dəhlizlər, diş-əti təbəssümü və ortodontiyadan əvvəl dodaq doldurmaq.
Elmi əsaslar
Bu prinsiplər subyektiv zövq deyil. Ortodontiya ədəbiyyatında ön dişlərin mövqeyinin təbəssüm qövsünə təsiri ayrıca öyrənilib və vurğulanıb ki, müalicə zamanı təbəssüm qövsünü qorumaq üçün ön dişlərin mövqeyi əvvəlcədən planlanmalıdır. Araşdırmalarda ortodontlar və adi insanlar alt dodağa paralel təbəssüm qövsünü və minimal bukkal dəhlizləri daha cəlbedici sayıb. Adi insanların təbəssüm estetikasını qəbuluna dair sistematik icmal da göstərir ki, insanlar bu detalları adını bilmədən hiss edir.
Praktikada necə görünür
- Diaqnostika üzdən başlayır: öndən və yandan, sakit və gülən vəziyyətdə fotoşəkillər
- Ön dişlərin dodağa nisbətən hündürlüyünü və təbəssüm qövsünü ölçürəm
- Ağız içi fotoşəkillər, modellər və lazım olan rentgenlər
- Plan: əvvəlcə final təbəssüm, sonra ona aparan dişləmə və hərəkətlər
- Breketlərin hündürlüyü təbəssüm qövsünə görə fərdi seçilir
- Yumşaq, davamlı qüvvələrlə müalicə
- Final mərhələdə təbəssümün detallarına düzəlişlər
Pitts21 Pro breketləri
Yanaşma ilə birlikdə əsasən Pitts21 Pro breket sistemindən istifadə edirəm. Bu sistem yumşaq qüvvələrlə işləməyə və ön dişlərin estetik mövqeyini dəqiq idarə etməyə imkan verir. Amma vacib olan breket deyil, plandır: sistem yalnız alətdir. Breket növləri haqqında: breket növləri.
Pasiyent üçün bu nə deməkdir
- Daha proqnozlaşdırıla bilən nəticə, çünki məqsəd əvvəlcədən bəllidir
- Funksiya ilə yanaşı estetikaya da diqqət
- Profilin, dodaqların və üz cizgilərinin nəzərə alınması
- Bir çox halda diş çəkmədən müalicə imkanı
- Lazımsız hərəkətlərin azalması
Düzgün diaqnoz və plan ilə dəyişikliklər yalnız təbəssümdə qalmır. Bəzi pasiyentlərimizdə müalicədən sonra üzün proporsiyaları, oval xətti və simmetriyası da daha harmonik oldu. Amma bunu hər kəsə vəd etmirəm: ortodontiyanın üzə təsirinin sərhədlərini ortodontiya üzü dəyişirmi yazısında izah etmişəm.
Bu yanaşma kimə uyğundur
Demək olar hər kəsə: uşaqlara, yeniyetmələrə və böyüklərə. Uşaqlarda böyümə dövründən istifadə edib qövsün enini və çənələrin münasibətini düzəltmək olar. Böyüklərdə isə təkrar müalicədə və estetik bərpadan əvvəl xüsusilə faydalıdır.
Ənənəvi yanaşma ilə fərq
| Sual | Yalnız dişlərə yönəlmiş plan | Pitts yanaşması |
|---|---|---|
| Plan haradan başlayır | Dişləmə və sıxlıqdan | Final təbəssüm və üzdən, sonra dişləmədən |
| Breketlərin yeri | Çox vaxt dişin ortasına görə | Təbəssüm qövsünə görə fərdi |
| Qüvvələr | Müxtəlif | Yumşaq və davamlı |
| Final mərhələ | Dişləmə düzəldikdə bitir | Təbəssümün detalları tamamlanana qədər davam edir |
Bu müqayisə ənənəvi ortodontiyanı pis göstərmək üçün deyil. Yaxşı ortodontların çoxu estetikaya diqqət edir. Pitts yanaşması bu diqqəti sistemli edir və ilk gündən plana daxil edir.
Elm nə deyir
- Klinik məqalə (2001): ön dişlərin mövqeyi təbəssüm qövsünü müəyyən edir və müalicə zamanı qövsü qorumaq üçün əvvəlcədən planlanmalıdır.
- Araşdırma (2006): ortodontlar və adi insanlar alt dodağa paralel təbəssüm qövsünü və minimal bukkal dəhlizləri daha cəlbedici sayır.
- Sistematik icmal (2016): adi insanlar təbəssümün bir neçə estetik detalına həssasdır.
Ətraflı: təbəssüm və üz harmoniyası. Təbəssümünüzü birlikdə qiymətləndirmək üçün konsultasiyaya yazılın.
Tez-tez verilən suallar
Pitts fəlsəfəsi ayrıca breket növüdürmü?
Xeyr. Bu, müalicə planlama yanaşmasıdır. Pitts21 Pro breket sistemi onunla birlikdə işləyir, amma əsas olan plandır.
Bu yanaşma ilə müalicə daha uzun çəkirmi?
Xeyr, əksinə, dəqiq plan lazımsız hərəkətləri azaldır. Müddət əsasən halın mürəkkəbliyindən və əməkdaşlıqdan asılıdır.
Elaynerlə də Pitts prinsipləri tətbiq olunurmu?
Estetik prinsiplər eynidir və planlamada nəzərə alınır. Amma bəzi incə hərəkətləri, məsələn, ön dişlərin uzadılmasını breketlə idarə etmək daha asandır.
Pitts Masters Continuum nədir?
Dr. Tom Pitts-in komandasının ABŞ-da keçirdiyi çoxmərhələli peşəkar təhsil proqramıdır. Mən 9-cu axının iştirakçısı kimi 2022-2024-cü illərdə bu proqramı bitirmişəm.
Əlaqəli xidmət
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və sistematik icmallara əsaslanır.
- Sarver, D. M. (2001). The importance of incisor positioning in the esthetic smile: the smile arc. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 120(2), 98-111. [PMID: 11500650] | [DOI: 10.1067/mod.2001.114301]
- Parekh, S. M., Fields, H. W., Beck, M., & Rosenstiel, S. (2006). Attractiveness of variations in the smile arc and buccal corridor space as judged by orthodontists and laymen. The Angle Orthodontist, 76(4), 557-563. [PMID: 16808559] | [DOI: 10.1043/0003-3219(2006)076[0557:AOVITS]2.0.CO;2]
- Parrini, S., Rossini, G., Castroflorio, T., Fortini, A., Deregibus, A., & Debernardi, C. (2016). Laypeople's perceptions of frontal smile esthetics: A systematic review. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 150(5), 740-750. [PMID: 27871700] | [DOI: 10.1016/j.ajodo.2016.06.022]
