Breket ağrı verirmi? İlk həftə nə gözləməli
Breket taxılandan və aktivasiyadan sonra nə hiss olunur, ağrı nə qədər çəkir, Cochrane icmalına görə hansı ağrıkəsicilər kömək edir və evdə nə etmək olar.
MüəllifDr. Fidan ƏliyevaOrtodont, Pitts Masters məzunu
Qısa cavab: breketlərin yapışdırılması özü ağrısızdır. Bir neçə saat sonra dişlərdə təzyiq və həssaslıq başlayır, ilk 1-3 gündə ən güclü olur və adətən bir həftə ərzində keçir. Hər aktivasiyadan sonra bu hiss daha yüngül şəkildə təkrarlana bilər. Cochrane icmalına görə adi ağrıkəsicilər bu ağrını plasebodan daha yaxşı azaldır. Yumşaq qida və ortodontik mum da kömək edir.
Bir çox insan ortodontik müalicəni ağrı qorxusu ilə təxirə salır. Ona görə bu barədə açıq danışmaq istəyirəm: nə hiss edəcəksiniz, nə qədər çəkəcək və nə kömək edir.
Niyə ağrı olur
Diş sümükdə xüsusi liflərlə bağlıdır. Breket və məftil dişə qüvvə verəndə bu liflər və onların ətrafındakı toxuma yenidən qurulmağa başlayır. Bu proses zamanı yüngül iltihab reaksiyası yaranır və diş həssas olur. Yəni ağrı dişin hərəkətə başladığını göstərən normal reaksiyadır.
Zaman xətti
| Vaxt | Nə hiss olunur |
|---|---|
| Bondinq zamanı | Ağrı yoxdur, yalnız ağzı uzun müddət açıq saxlamaq yorur |
| İlk saatlar | Dişlərdə yüngül sıxılma hissi başlayır |
| 1-3-cü gün | Həssaslıq ən güclüdür, bərk qida çeynəmək çətindir |
| 4-7-ci gün | Hiss tədricən azalır |
| Bir həftədən sonra | Çoxu artıq breketi hiss etmir |
| Aktivasiyadan sonra | Eyni hiss daha yüngül və qısa təkrarlana bilər |
Yanaqlar və dodaqlar
İlk günlərdə breketlər yanaqların və dodaqların içini sürtə bilər. Bunun üçün ortodontik mum veririk: onu qurudulmuş breketin üzərinə qoyursunuz və selikli qişa qorunur. Bir-iki həftəyə yanaqlar alışır və bərkiyir. Məftilin ucu batarsa, onu evdə kəsməyin: mumla örtün və mənə yazın.
Ağrıkəsicilər
Cochrane icmalına görə ibuprofen və parasetamol kimi adi ağrıkəsicilər ortodontik ağrını plasebodan daha yaxşı azaldır. Onların arasında aydın fərq tapılmayıb. Sübutun keyfiyyəti aşağıdır, amma praktikada bu dərmanlar çox vaxt kifayət edir. Dərmanı qəbul etməzdən əvvəl istifadə qaydasını oxuyun, xroniki xəstəliyiniz və ya dərman həssaslığınız varsa, həkiminizlə məsləhətləşin.
Evdə nə kömək edir
- İlk günlərdə yumşaq qida: şorba, sıyıq, qatıq, püre, yumurta
- Soyuq içkilər və ya dondurma ağrını bir qədər azalda bilər
- Ortodontik mum: sürtünən yerlərə
- Duzlu su ilə yaxalama: yaraların sağalmasına kömək edir
- Bərk və yapışqan qidalardan çəkinmək
- Fırçalamanı dayandırmamaq, sadəcə yumşaq fırça istifadə etmək
Yumşaq qüvvə və ağrı
Dişlər güclü qüvvə ilə daha sürətli hərəkət etmir, amma ağrı daha çox ola bilər. Mən yumşaq, davamlı qüvvələrlə işləməyə üstünlük verirəm. Bu, həm daha rahat, həm də köklər üçün daha təhlükəsizdir. Ətraflı: kök rezorbsiyası və breket növləri.
Elaynerlə ağrı
Elaynerlərdə də hər yeni kapanın ilk 1-2 günündə təzyiq hissi olur. Bəzi pasiyentlər yeni kapanı axşam yatmazdan əvvəl taxmağı daha rahat hesab edir.
Nə vaxt yazmaq lazımdır
- Ağrı bir həftədən çox davam edirsə və ya artırsa
- Bir dişdə kəskin, döyüntülü ağrı varsa
- Üzdə şişkinlik və ya qızdırma varsa
- Məftil batırsa və ya breket qopubsa
Gözlənilməz hallarda nə etməli olduğunuzu breketlə gündəlik qulluq bələdçisinin "Gözlənilməz hallar" bölməsində izah etmişəm.
Mifllər və faktlar
| Fikir | Fakt |
|---|---|
| Breket bütün müalicə boyu ağrı verir | Həssaslıq əsasən ilk günlərdə və aktivasiyadan sonra olur |
| Nə qədər çox ağrı, o qədər sürətli müalicə | Ağrı müalicənin sürətini göstərmir, güclü qüvvələr risk yaradır |
| Uşaqlar breketi daha çətin keçirir | Uşaqlar adətən tez alışır |
| Elaynerlə heç ağrı olmur | Hər yeni kapanın ilk 1-2 günündə təzyiq hissi olur |
İlk həftə üçün menyu ideyaları
- Səhər: yulaf sıyığı, qatıq, yumşaq pendir
- Günorta: püre şorba, toyuq və ya balıq püresi ilə
- Axşam: omlet, yumşaq makaron, bişmiş tərəvəz
- Qəlyanaltı: banan, soyudulmuş meyvə püresi
Elm nə deyir
- Cochrane icmalı (2017): ortodontik müalicə zamanı ağrıkəsicilər plasebo ilə müqayisədə ağrını azaldır, ibuprofen və parasetamol arasında aydın fərq tapılmayıb. Sübutun keyfiyyəti aşağıdır.
İlk həftə alışma dövrüdür. Sonra breket gündəlik həyatın adi bir hissəsinə çevrilir.
Müalicə prosesi haqqında ətraflı: breket müalicəsi.
Tez-tez verilən suallar
Ağrıkəsicini breket taxılmazdan əvvəl içmək olarmı?
Bəzi araşdırmalarda bu yanaşma öyrənilib, amma sübut zəifdir. Ehtiyac olduqda ağrı başlayanda qəbul etmək kifayətdir.
Uşaqlar ağrını necə keçirir?
Uşaqlar adətən tez alışır. İlk günlərdə yumşaq qida və valideynin diqqəti çox kömək edir.
Ağrı breketin işlədiyini göstərirmi?
Ağrı dişlərin hərəkətə başlamasına reaksiyadır, amma onun gücü müalicənin sürəti ilə düz mütənasib deyil. Ağrısız da dişlər hərəkət edir.
Breket çıxarılanda ağrı olurmu?
Xeyr, yalnız qısa müddətli təzyiq hissi. Çoxu bunu çox asan keçirir.
Aktivasiyadan sonra məktəbə və ya işə getmək olarmı?
Bəli. Həssaslıq adətən gündəlik fəaliyyətə mane olmur, sadəcə ilk günlərdə yumşaq qida seçin.
Yaralar nə qədər sağalır?
Breketlərin sürtdüyü kiçik yaralar adətən bir neçə gün ərzində sağalır. Mum və duzlu su ilə yaxalama sağalmanı sürətləndirir.
Əlaqəli xidmət
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və sistematik icmallara əsaslanır.
- Monk, A. B., Harrison, J. E., Worthington, H. V., & Teague, A. (2017). Pharmacological interventions for pain relief during orthodontic treatment. Cochrane Database of Systematic Reviews, 11(11), CD003976. [PMID: 29182798] | [DOI: 10.1002/14651858.CD003976.pub2]
