Diş-əti təbəssümü: səbəbi nədir?
Gülərkən diş ətinin çox görünməsinin dörd səbəbi, hansının ortodontla həll olunduğu, mini-vintlərin rolu və başqa mütəxəssis lazım olan hallar.
MüəllifDr. Fidan ƏliyevaOrtodont, Pitts Masters məzunu
Qısa cavab: diş-əti təbəssümü (gummy smile) gülərkən üst dişlərin üzərində diş ətinin normadan çox görünməsidir. Onun ən azı dörd fərqli səbəbi var: qısa dişlər, dişləri çox örtən diş əti, çox hərəkətli üst dodaq və həddindən artıq aşağı enmiş üst dişlər və çənə. Müalicə məhz səbəbdən asılıdır. Səbəb dişlərin mövqeyindədirsə, mini-vintlərlə ortodontik müalicə cərrahiyyəsiz effektiv üsuldur.
Bəzi insanlar bundan çox narahat olur, şəkildə dodağını sıxır və ya əli ilə ağzını örtür. Amma özlüyündə bu utanmaq və ya mütləq dəyişmək üçün səbəb deyil: diş ətinin bir qədər görünməsi gənc və canlı təbəssümün təbii hissəsidir. Sizi narahat edirsə, ilk addım səbəbi tapmaqdır. Bu yazıda səbəbləri, hər birinin necə tanındığını və hansı yolun nə vaxt seçildiyini izah edirəm.
Nə qədər diş əti "çox" sayılır
Universal rəqəm yoxdur. Klinik ədəbiyyatda gülərkən təxminən 3-4 millimetrdən çox diş ətinin görünməsi çox vaxt diş-əti təbəssümü kimi qiymətləndirilir. Amma rəqəmdən daha vacibi ümumi harmoniyadır: dodaqların forması, dişlərin uzunluğu, yaş və sizin şəxsi hissiniz. Araşdırmalar göstərir ki, adi insanlar bir neçə millimetr diş ətini çox vaxt normal qəbul edir, daha çoxu isə diqqəti çəkməyə başlayır.
Dörd əsas səbəb
| Səbəb | Necə tanınır | Əsas yol |
|---|---|---|
| Qısa dişlər | Dişlər eni ilə müqayisədə qısa görünür, kənarları aşınmış ola bilər | Estetik bərpa, bəzən ortodontik hazırlıqla |
| Diş əti dişi çox örtür | Diş əti tacın bir hissəsini örtür, dişlər "kiçik" görünür | Periodontoloqun diş əti korreksiyası |
| Hipermobil üst dodaq | Sakit vəziyyətdə hər şey normaldır, gülərkən dodaq çox yuxarı qalxır | Dodaqla bağlı üsullar, ayrıca mütəxəssis |
| Dişlər və çənə aşağı enib | Sakit vəziyyətdə də üst dişlər çox görünür, üzün aşağı hissəsi uzun ola bilər | Ortodontik müalicə, mini-vintlər, ağır hallarda cərrahiyyə |
Çox vaxt bu səbəblərdən bir neçəsi birlikdə olur. Klinik icmallar da vurğulayır ki, uğurlu müalicənin açarı səbəbin düzgün təyin olunmasıdır: bir səbəb üçün effektiv olan üsul digərində nəticə verməyə bilər. Məsələn, səbəb çənədə olduğu halda diş ətini kəsmək problemi həll etmir, sadəcə dişləri uzun göstərir.
Diaqnostika necə aparılır
- Sakit vəziyyətdə dodaqlar arasından üst dişlərin nə qədər göründüyünü ölçürəm
- Təbii və geniş təbəssümdə diş ətinin miqdarını fotoşəkillərlə qeyd edirəm
- Dişlərin eni ilə uzunluğunun nisbətinə baxıram
- Üst dodağın uzunluğunu və gülərkən nə qədər qalxdığını qiymətləndirirəm
- Profili və üzün şaquli proporsiyalarını təhlil edirəm, lazım olduqda rentgenlə
- Diş ətinin sağlamlığını və formasını yoxlayıram
Bu ölçülər bir-biri ilə müqayisə ediləndə səbəb aydın görünür. Ona görə ilk görüşdə "dərhal düzəldək" demirəm. Əvvəlcə nəyin, harada və nə qədər dəyişməli olduğunu müəyyən edirik.
Ortodontik yol: dişləri yuxarıya hərəkət etdirmək
Səbəb dişlərin və çənənin şaquli mövqeyindədirsə, ortodontik müalicə əsas üsuldur. Breketlər tək başına ön dişləri yuxarıya hərəkət etdirməkdə məhduddur, çünki dayaq kimi istifadə olunan arxa dişlər də hərəkət edir. Burada mini-vintlər köməyə gəlir: onlar çənə sümüyündə sabit nöqtə yaradır və ön dişləri dəqiq şəkildə yuxarıya, yəni intruziya istiqamətində hərəkət etdirməyə imkan verir.
Sistematik icmal mini-vintlərlə diş-əti təbəssümünün cərrahiyyəsiz korreksiyasının effektiv olduğunu göstərir. Diş əti dişlə birlikdə yuxarı çəkilir və gülərkən daha az görünür. Bu hərəkəti planlayanda təbəssüm qövsünü də nəzərə alıram ki, ön dişlər həddindən artıq qısa görünməsin. Ətraflı: təbəssüm qövsü.
Başqa mütəxəssis nə vaxt lazımdır
- Diş əti tacın bir hissəsini örtürsə, periodontoloq diş əti xəttini korreksiya edə bilər
- Dişlər qısa və ya aşınıbsa, ortodontik mərhələdən sonra terapevt və ortoped dişlərin formasını bərpa edir
- Səbəb yalnız dodaqdadırsa, dodaqla bağlı üsulları müvafiq mütəxəssis qiymətləndirir
- Çənənin ağır şaquli artıqlığında ortodontik müalicə çənə cərrahiyyəsi ilə birləşdirilə bilər
Belə hallarda müalicə komanda işidir və mənim rolum dişləri digər mərhələlər üçün düzgün mövqeyə gətirməkdir. Hər mütəxəssisin nə edəcəyini əvvəlcədən birlikdə planlayırıq ki, siz ardıcıllığı bilin.
Mifllər və faktlar
| Fikir | Fakt |
|---|---|
| Diş-əti təbəssümü həmişə diş ətinin problemidir | Səbəb çox vaxt dişlərin və çənənin mövqeyində və ya dodağın hərəkətindədir |
| Yalnız cərrahiyyə ilə düzəlir | Səbəb dişlərdədirsə, mini-vintlərlə ortodontik müalicə cərrahiyyəsiz effektivdir |
| Diş əti nə qədər az görünsə, bir o qədər yaxşıdır | Bir qədər diş ətinin görünməsi gənc təbəssümün təbii hissəsidir |
| Hamıya eyni üsul uyğundur | Üsul səbəbdən asılıdır, bir neçə səbəb birlikdə ola bilər |
Müalicə zamanı nə hiss olunur
Mini-vintlər yerli keyləşdirmə ilə qoyulur və pasiyentlərin çoxu yalnız təzyiq hiss edir. İntruziya mərhələsi bir neçə ay çəkir və ön dişlər tədricən yuxarıya hərəkət edir. Bu müddətdə hər vizitdə təbəssümün fotoşəkillərini çəkir və dəyişikliyi planla müqayisə edirəm ki, hərəkət lazım olduğu yerdə dayansın.
Elm nə deyir
- Klinik icmal (2020): diş-əti təbəssümünün bir neçə etioloji səbəbi var və müalicə üsulu yalnız düzgün diaqnozdan sonra seçilməlidir.
- Sistematik icmal (2021): müvəqqəti skelet dayaqları, yəni mini-vintlərlə ön dişlərin intruziyası diş-əti təbəssümünü cərrahiyyəsiz effektiv şəkildə azaldır.
Nəticə nə qədər sabit qalır
Dişlərin şaquli mövqeyi, digər ortodontik hərəkətlər kimi, müalicədən sonra qorunmalıdır. Ona görə final mərhələdə retensiyanı xüsusi planlayıram. Reteyner haqqında ayrıca yazım var: retensiya niyə vacibdir.
Məqsəd diş ətini tam gizlətmək deyil. Məqsəd dişlər, diş əti və dodaqlar arasında harmonik nisbətdir.
Səbəbinizi öyrənmək istəyirsinizsə, diş-əti təbəssümünün korreksiyası səhifəsinə baxın və ya konsultasiyaya yazılın.
Tez-tez verilən suallar
Diş-əti təbəssümünü yalnız breketlə düzəltmək olarmı?
Səbəb dişlərin və çənənin şaquli mövqeyindədirsə, ortodontik müalicə əsas üsuldur və çox vaxt mini-vintlərlə birlikdə aparılır. Səbəb diş ətində və ya dodaqdadırsa, başqa mütəxəssis də lazım olur.
Mini-vint qoyulması ağrılıdırmı?
Yerli keyləşdirmə ilə aparılır və bir neçə dəqiqə çəkir. İlk günlərdə yüngül həssaslıq ola bilər, adətən tez keçir.
Diş-əti təbəssümü yaşla dəyişirmi?
Yaşla üst dodaq bir qədər aşağı enir, ona görə diş əti adətən daha az görünür. Amma səbəb dişlərin mövqeyindədirsə, öz-özünə yox olmur.
Uşaqlarda da diş-əti təbəssümü müalicə olunurmu?
Uşaqlarda dişlər hələ tam çıxmadığı üçün diş əti təbii olaraq daha çox görünə bilər. Qərarı böyümə və dişlərin dəyişməsi nəzərə alınmaqla veririk, çox vaxt əvvəlcə izləyirik.
Əlaqəli xidmət
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və sistematik icmallara əsaslanır.
- Dym, H., & Pierre, R., 2nd (2020). Diagnosis and Treatment Approaches to a "Gummy Smile". Dental Clinics of North America, 64(2), 341-349. [PMID: 32111273] | [DOI: 10.1016/j.cden.2019.12.003]
- Alshammery, D., Alqhtani, N., Alajmi, A., Dagriri, L., Alrukban, N., Alshahrani, R., & Alghamdi, S. (2021). Non-surgical correction of gummy smile using temporary skeletal mini-screw anchorage devices: A systematic review. Journal of Clinical and Experimental Dentistry, 13(7), e717-e723. [PMID: 34306536] | [DOI: 10.4317/jced.58242]
