Ortodontiya üzü dəyişirmi?
Breket və elayner üzdə nəyi dəyişə bilər, nəyi dəyişə bilməz, uşaqlarda və böyüklərdə fərq nədir və araşdırmalar bu barədə nə deyir.
MüəllifDr. Fidan ƏliyevaOrtodont, Pitts Masters məzunu
Qısa cavab: bəli, müəyyən qədər. Ortodontik müalicə ön dişlərin mövqeyini dəyişir, dodaqlar isə dişlərin üzərində dayandığı üçün onlarla birlikdə dəyişir. Bu, dodaqların profilinə, təbəssümün eninə və ağzın rahat qapanmasına təsir edə bilər. Uşaqlarda isə böyümə dövründə çənələrin münasibətinə də təsir etmək mümkündür. Amma ortodontiya burnun, çənə sümüyünün ölçüsünü böyüklərdə dəyişmir: böyük skelet fərqlərində çənə cərrahiyyəsi lazım ola bilər.
Sosial şəbəkələrdə "breketdən əvvəl və sonra" üz fotoşəkilləri çox paylaşılır və bəziləri real olmayan gözləntilər yaradır. Bu yazıda ortodontiyanın üzə real təsirini, sərhədlərini və planlamada nəyə diqqət etdiyimi dürüst izah edirəm.
Nə dəyişə bilər
- Dodaqların profili: ön dişlər geri çəkiləndə dodaqlar geri, önə gələndə isə daha dolğun görünə bilər
- Ağzın qapanması: önə çıxmış dişlərdə dodaqları bir yerə gətirmək üçün çənədə gərginlik olur, müalicədən sonra bu azalır
- Təbəssümün eni və dolğunluğu
- Gülərkən dişlərin və diş ətinin görünmə miqdarı
- Alt çənənin yana sürüşməsi səbəbindən olan bəzi asimmetriyalar
Nə dəyişə bilməz
- Burnun forması və ölçüsü
- Böyüklərdə çənə sümüklərinin ölçüsü
- Böyük skelet asimmetriyaları
- Yanaqların və dərinin yaşa bağlı dəyişiklikləri
Böyüklərdə çənələrin ölçüsündə böyük fərq olduqda ortodontik müalicə çənə cərrahiyyəsi ilə birləşdirilə bilər. Belə halda mənim işim dişləri cərrahiyyə üçün doğru mövqeyə gətirmək və sonra dişləməni tamamlamaqdır.
Uşaqlarda fərq
Uşaqlarda çənələr hələ böyüyür və bu, böyük imkandır. Cochrane icmalına görə üst ön dişləri önə çıxan uşaqlarda erkən müalicə ön dişlərin zədələnmə riskini azaldır. Alt çənənin önə çıxdığı uşaqlarda isə bəzi aparatların qısa müddətdə çənələrin münasibətini yaxşılaşdırdığı göstərilib. Amma uzunmüddətli nəticələrə dair sübut hələ məhduddur. Ətraflı: alt çənə önə çıxırsa və uşağı ortodonta nə vaxt göstərməli.
Diş çəkilməsi üzü dəyişirmi
Bu, ən çox narahatlıq yaradan suallardandır. Sistematik icmal göstərir ki, diş çəkilməsi ilə aparılan müalicədə dodaqlar diş çəkilmədən aparılan müalicəyə nisbətən daha çox geri çəkilir və profil daha düz olur. Bu, bəzi insanlar üçün yaxşıdır: məsələn, dodaqları çox önə çıxan və ağzı çətin qapanan pasiyentdə. Digərlərində isə profili lazımsız düzləşdirə bilər.
| Profil | Diş çəkilməsi | Diş çəkilmədən |
|---|---|---|
| Dodaqlar çox önə çıxıb, ağız çətin qapanır | Profili yaxşılaşdıra bilər | Dodaqlar önə çıxmış qala bilər |
| Dodaqlar balanslıdır | Profili düzləşdirə bilər | Çox vaxt daha yaxşı seçimdir |
| Dodaqlar nazik, profil düzdür | Profili daha da düzləşdirə bilər | Daha uyğundur |
Ona görə diş çəkmə qərarını yalnız dişlərə baxaraq vermirəm, profili və dodaqları mütləq nəzərə alıram. Bax: diş çəkmədən müalicə.
Üz harmoniyası necə planlanır
Pitts fəlsəfəsində plan üzdən başlayır: profil, dodaqlar, təbəssüm qövsü və qövsün eni. Düzgün diaqnoz və plan ilə dəyişikliklər yalnız təbəssümdə qalmır. Bəzi pasiyentlərimizdə müalicədən sonra üzün proporsiyaları, oval xətti və simmetriyası da daha harmonik oldu. Ətraflı: Pitts fəlsəfəsi nədir.
Gözləntiləri necə qurmalı
- Konsultasiyada üz fotoşəkillərinizə baxıb mümkün dəyişiklikləri izah edirəm
- Ortodontiya ilə həll olunmayan hissələri də açıq deyirəm
- Sosial şəbəkədəki fotoşəkillərdə bucaq, işıq və ifadə fərqli ola bilər, onları birbaşa müqayisə etməyin
- Dodaq estetikası ilə bağlı qərarları ortodontik nəticədən sonra verin. Bax: ortodontiyadan əvvəl dodaq doldurmaq
Fotoşəkillərlə müqayisə necə aparılır
Müalicənin üzə təsirini obyektiv qiymətləndirmək üçün eyni şəraitdə çəkilmiş fotoşəkillər lazımdır: eyni məsafə, eyni işıq, eyni baş vəziyyəti və eyni ifadə. Ona görə müalicənin əvvəlində və sonunda standart fotoşəkillər çəkirəm. Sosial şəbəkələrdəki "əvvəl və sonra" fotoşəkillərində isə bucaq, işıq, makiyaj və hətta arıqlama fərqi böyük təsir yaradır.
Kimdə dəyişiklik daha çox nəzərə çarpır
- Ön dişləri və dodaqları çox önə çıxmış pasiyentlərdə, ağız rahat qapanmayanda
- Gülərkən diş ətinin çox göründüyü hallarda
- Dar qövs səbəbindən təbəssümün "boş" göründüyü hallarda
- Böyümə dövründə çənələrin münasibəti düzəldilən uşaqlarda
Dişləri bir qədər əyri, amma profili balanslı olan pasiyentdə isə üzdə dəyişiklik az olur və əsas fərq təbəssümdə görünür.
Elm nə deyir
- Sistematik icmal və meta-analiz (2018): diş çəkilməsi ilə müalicədə dodaqların geri çəkilməsi diş çəkilmədən müalicəyə nisbətən daha çoxdur.
- Cochrane icmalı (2018): üst ön dişləri önə çıxan uşaqlarda erkən müalicə ön dişlərin travma riskini azaldır.
Mən üzü "dəyişməyə" çalışmıram. Təbəssümü üzə uyğunlaşdırmağa çalışıram.
Ətraflı: təbəssüm və üz harmoniyası. Üzünüzə uyğun planı birlikdə qurmaq üçün konsultasiyaya yazılın.
Tez-tez verilən suallar
Breketdən sonra yanaqlar çökürmü?
Ortodontik müalicə yanaqların yumşaq toxumasını birbaşa dəyişmir. Müalicə zamanı müvəqqəti arıqlama və ya yaşa bağlı dəyişikliklər bu təəssüratı yarada bilər.
Ortodontiya çənəni daha qabarıq göstərə bilərmi?
Uşaqlarda böyümə dövründə çənələrin münasibətinə təsir etmək mümkündür. Böyüklərdə isə çənə sümüyünün ölçüsünü dəyişmək üçün cərrahiyyə lazım ola bilər.
Asimmetriya düzələrmi?
Dişlərin və dişləmənin səbəb olduğu asimmetriya çox vaxt yaxşılaşır. Skelet asimmetriyası isə əlavə müalicə tələb edə bilər.
Müalicədən sonra profilim pisləşə bilərmi?
Düzgün planlanmış müalicədə bu riski azaltmaq üçün profil əvvəlcədən qiymətləndirilir. Diş çəkmə qərarını məhz buna görə ehtiyatla verirəm.
Əlaqəli xidmət
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və sistematik icmallara əsaslanır.
- Konstantonis, D., Vasileiou, D., Papageorgiou, S. N., & Eliades, T. (2018). Soft tissue changes following extraction vs. nonextraction orthodontic fixed appliance treatment: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Oral Sciences, 126(3), 167-179. [PMID: 29480521] | [DOI: 10.1111/eos.12409]
- Batista, K. B., Thiruvenkatachari, B., Harrison, J. E., & O’Brien, K. D. (2018). Orthodontic treatment for prominent upper front teeth (Class II malocclusion) in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews, 3(3), CD003452. [PMID: 29534303] | [DOI: 10.1002/14651858.CD003452.pub4]
