Çocuk ortodontisi

Çocuk ortodontisinde asıl mesele hastayla zamanında buluşmaktır. İlk ortodonti muayenesini 6 yaştan planlamanızı öneriyorum. Bu yaşta çenelerin nasıl büyüdüğünü, dişlerin nasıl değiştiğini ve kapanışın nasıl oluştuğunu değerlendiririz. Bazı sorunlar büyüme döneminde daha basit araçlarla düzelir, bu yüzden erken görmek seçenekleri artırır.

İlk konsültasyon her zaman braket demek değildir

Bazen tedavi gerekir. Bazen beklemek daha doğrudur. Bazen de çocuğun büyümesini belirli aralıklarla takip etmek yeterlidir. Asıl mesele sorunu zamanında görmek ve doğru zamanda doğru kararı vermektir. Ayrıntılı: çocuk ortodontiste ilk kez ne zaman gitmeli.

Muayenede nelere bakıyorum

• Dişlerin nasıl kapandığı: önden, yandan, sağda ve solda
• Üst ve alt çenenin ilişkisi, profil
• Üst çenenin genişliği ve damak şekli
• Süt dişlerinin değişim düzeni, kayıp diş
• Parmak emme, ağızdan nefes, dil itme gibi alışkanlıklar
• Çiğneme ve çenenin hareketi

Erken tedavi ne zaman gerekebilir

Birinci faz kısa olur

Küçük hastaları tüm kalıcı dişler çıkana kadar brakette tutmam. Birinci aşamada yalnızca gerekli hareketleri yaparız ve birinci faz biter. Tüm kalıcı dişler çıktığında gerekirse daha hafif ve kısa bir son aşamaya geçeriz. İyi bir sonuçtan sonra da kapanışın gelişimini izlemeye devam ederiz.

Kullandığımız araçlar

• Üst çeneyi genişleten apareyler. Bakınız: damak genişletme
• Yüz maskesi: üst çeneyi öne çekmeye yardımcı olur
• Fonksiyonel apareyler
• Yer tutucular
• Alışkanlığı bırakmaya yardımcı hatırlatıcı apareyler
• Kısa bir braket fazı

Çocukla güven

Çocukla doğrudan konuşur, her aşamayı anlatır ve alışması için zaman tanırım. Aletleri ve modelleri gösteririm ki ne olduğunu anlasın ve korkmasın. Tedavi kliniğin dışında da sürer: apareyi takmak, hijyene dikkat etmek gerekir. Çocuk bunun anlamını kavradığında ve dinlendiğini hissettiğinde sürece daha kolay katılır.

Bilim ne diyor

• Cochrane derlemesi (2018): üst ön dişleri önde olan çocuklarda erken tedavi ön dişlerin travma riskini azaltır.
• Cochrane derlemesi (2024): III. sınıf kapanışta yüz maskesi gibi apareyler kısa vadede çenelerin ilişkisini iyileştirir, uzun vadeli kanıt sınırlıdır.
• Cochrane derlemesi (2014): açık kapanışın tedavisine dair kanıt zayıftır, nedeni ortadan kaldırmak esastır.
• Meta-analiz (2016): uzun süren emme alışkanlığı açık ve çapraz kapanışla ilişkilidir.

Ebeveyn ne zaman endişelenmemeli

• Süt dişleri arasında boşluk varsa: bu kalıcı dişler için iyi bir işarettir
• Yeni çıkan kalıcı ön dişler biraz çapraşık ve aralıklı görünüyorsa: çoğu zaman yan dişler çıkınca düzelir
• Kalıcı dişler süt dişlerinden sarı görünüyorsa: bu normal bir farktır
• Ön dişler arasında küçük bir boşluk varsa: köpek dişleri çıkana kadar çoğu zaman doğaldır

Bu durumlarda bile ilk ortodonti muayenesi ebeveyne güven verir. Görüşmede hangi değişikliklerin normal olduğunu ve neyin takip edilmesi gerektiğini anlatırım.