Damak genişletme

Bazı çocuklarda üst çene dardır. Bu, dişlerin çapraşık dizilmesine, yan dişlerin ters kapanmasına ve alt çenenin yana kaymasına yol açabilir. Büyüme döneminde üst çene özel bir apareyle genişletilebilir. Cochrane derlemesi, yan dişlerin çapraz kapanışında bazı genişletme apareylerinin etkinliğine dair kanıt olduğunu gösteriyor.

Neden çocuklukta

Çocuklarda üst çenenin orta dikişi henüz kapanmamıştır, bu yüzden genişletme daha kolay ve etkilidir. Zamanında yapılan genişletme kalıcı dişler için yer açar, çenenin kaymasını giderir ve gelecekte daha karmaşık bir tedavinin önüne geçebilir. Yetişkinlerde ise dikiş kapanır ve genişletme daha karmaşık hale gelir.

Nedenler

• Kalıtım
• Uzun süre parmak veya emzik emme. Bakınız: parmak emme
• Ağızdan nefes ve dilin aşağıda konumlanması. Bakınız: ağızdan nefes
• Süt dişlerinin erken kaybı

Apareyler

Nasıl ilerler

1. Muayene, fotoğraflar, modeller ve gerekli röntgenler
2. Aparey üst dişlere sabitlenir ve damağın altında yer alır
3. Ebeveyn apareyi evde gösterilen şekilde aktive eder
4. Birkaç hafta boyunca düzenli kontrol ziyaretleri
5. Genişletmeden sonra aparey sonuç sağlamlaşsın diye bir süre yerinde kalır
6. Gerekirse sonra braket aşamasına geçeriz

Küçük bir hastamız

Küçük bir hastamızda üst çeneyi genişlettikten hemen sonra braket aşamasına başladık: süt dişlerinin erken kaybı ve yer değiştirmesi ileride daha zor sorunlara yol açabilirdi. Ayrıntılı: süt dişinin erken kaybı.

İlk günler

• Vida çevrildiğinde dişlerde ve burun çevresinde kısa süreli baskı hissi
• Konuşma ve yutkunma birkaç gün farklı hissedilebilir
• Yiyecek apareyin altında kalmasın diye yemekten sonra ağzı çalkalamak
• Yapışkan ve sert yiyeceklerden kaçınmak

Bilim ne diyor

• Cochrane derlemesi (2021): yan dişlerin çapraz kapanışında quad-helix gibi bazı apareyler etkili olabilir, kanıtın kesinliği düşük ile orta düzeydedir.
• Meta-analiz (2021): çocuklarda ağızdan nefes, dar üst çene dahil yüz iskeletinin gelişimindeki değişikliklerle ilişkilidir.

Ebeveyn için kurallar

1. Vidayı yalnızca gösterilen şekilde ve gösterilen sayıda çevirin
2. Çevirmeleri işaretlemek için bir takvim tutun
3. Anahtarın doğru yönde hareket ettiğini her seferinde kontrol edin
4. Aparey gevşerse, çocuk ağrıdan şikâyet ederse veya anahtar düşerse bana yazın
5. Genişletme durdurulduktan sonra vidayı çevirmeyin

İlk çevirmeyi klinikte birlikte yaparız ki ebeveyn emin olsun. Birçok ebeveyn önce endişelenir, ama bir iki gün sonra bu rutin basit gelir.

Genişletmeden sonra

Aparey çıkarıldıktan sonra kapanışın gelişimini izleriz. Bazı çocuklarda sonraki aşama gerekmez, bazılarında ise kalıcı dişler çıktıktan sonra kısa bir son aşama planlanır. Soruna yol açan parmak emme veya ağızdan nefes gibi alışkanlıklar ortadan kalkmadıysa çene yeniden daralmaya eğilimli olabilir.