Ağızdan nefes ve kapanış: çocukta nelere dikkat etmeli

Kısa cevap: çocuk gün içinde ve uykuda sürekli ağızdan nefes alıyorsa bu yalnızca bir nefes meselesi değildir. Meta-analize göre çocuklukta sürekli ağızdan nefes almak yüz iskeletinin gelişimindeki değişikliklerle ilişkilidir: yüzün alt kısmı uzar, alt çene geride konumlanır, üst çene daralır. Neden çoğu zaman burun veya geniz eti sorunlarıdır, bu yüzden ortodontist KBB hekimiyle birlikte çalışır.

Normal nefes burundan alınır: ağız kapalıdır, dil damağa değer. Dil damağa değdiğinde üst çeneyi içeriden destekler ve doğru genişlikte gelişmesine yardımcı olur. Ağızdan nefeste ise dil aşağı iner, çene açık kalır ve bu denge bozulur. Bu yazıda belirtileri, nedenleri ve ortodontistin rolünü anlatıyorum.

Belirtiler

• Gün içinde ağız sık sık açık kalıyor
• Uykuda ağızdan nefes, horlama, huzursuz uyku
• Sabahları ağız kuruluğu, dudak çatlaması
• Sık burun tıkanıklığı, alerji
• Gün içinde yorgunluk, dikkat güçlüğü
• Dar damak, çapraşık dişler, çapraz veya açık kapanış

Nedenler

Yüze ve kapanışa etkisi

Meta-analizde ağızdan nefes alan çocuklarda burundan nefes alanlara göre yüzün alt kısmının daha uzun, alt çenenin daha geride ve üst çenenin daha dar olduğu gösterildi. Bu değişiklikler de kapanışı etkiler:

• Dar üst çene ve çapraz kapanış. Bakınız: çapraz kapanış
• Ön dişlerin birbirine değmemesi. Bakınız: açık kapanış
• Dişlerin çapraşık dizilmesi
• Üst ön dişlerin önde olması
• Dudakları kapatmada zorluk

Ekip çalışması

Ağızdan nefesin nedenini ortadan kaldırmadan yalnızca dişleri tedavi etmek yarım bir yaklaşımdır. Bu yüzden muayenede bu belirtileri gördüğümde çocuğu KBB hekimine yönlendiririm. Burun yolları açıldıktan sonra ortodontik tedavi daha kalıcı sonuç verir. Bazen de tersi olur: dar üst çenenin genişletilmesi burun boşluğunun genişliğine de olumlu etki edebilir.

Ortodontist ne yapabilir

• Dar üst çeneyi büyüme döneminde genişletmek. Bakınız: damak genişletme
• Kapanışın gelişimini izlemek
• Dilin doğru konumu ve dudakların kapanması için egzersizler önermek
• Gerekirse fonksiyonel apareyler

Ebeveyn evde ne yapabilir

• Çocuğu birkaç gece uykuda gözlemleyin: ağzı açık mı, horluyor mu
• Gün içinde, örneğin televizyon karşısında, ağzın açık kalıp kalmadığına bakın
• Burun tıkanıklığı uzun sürüyorsa KBB hekimine başvurun
• Ortodonti muayenesini 6 yaştan planlayın. Bakınız: çocuk ortodontiste ilk kez ne zaman gitmeli

Muayene nasıl geçer

1. Ebeveynle sohbet: uyku, horlama, burun tıkanıklığı, alerji
2. Çocuğun istirahatte dudaklarının kapalı olup olmadığına bakarım
3. Damağın şeklini ve üst çenenin genişliğini değerlendiririm
4. Kapanışı kontrol ederim: çapraz, açık kapanış, çapraşıklık
5. Gerekirse KBB hekimine yönlendiririm
6. Sonuçlara göre takip veya ortodontik tedavi planı

KBB hekiminin görüşü ortodontik planın önemli bir parçasıdır. Örneğin geniz eti büyükse, tedavisi bazen ortodontik tedaviden önce gelir.

Günlük alışkanlıklar için öneriler

• Çocuğa gün içinde dudaklarını hafifçe kapalı, dilini damağa değer şekilde tutmayı oyunla öğretin
• Burnu düzenli temizlemeyi, gerekirse tuzlu suyla yıkamayı alışkanlık haline getirin
• Odanın havasını temiz ve nemli tutun
• Alerji varsa hekimin önerilerine uyun
• Uyku durumuna ve horlamaya dikkat edin, değişiklikleri not edin

Bilim ne diyor

• Sistematik derleme ve meta-analiz (2021): çocuklarda ağızdan nefes, yüzün dikey boyutunun artması ve alt çenenin geride konumlanması dahil yüz iskeletinin gelişimindeki değişikliklerle ilişkilidir.

Belirtmek gerekir ki bu araştırmalar her bir çocukta neden sonuç ilişkisini değil, bir ilişkiyi gösterir. Bu yüzden her çocuğu bireysel olarak değerlendiririz.

Bu belirtileri görüyorsanız randevu alın. Ayrıntılı: çocuk ortodontisi.