Ortodontik müalicə nə qədər çəkir?
Araşdırmalarda orta müddət, müddəti uzadan və qısaldan amillər, vizitlərin rolu və pasiyentin bu prosesdə nəyi dəyişə biləcəyi.
MüəllifDr. Fidan ƏliyevaOrtodont, Pitts Masters məzunu
Qısa cavab: sistematik icmala görə breketlə müalicə orta hesabla təxminən 20 ay çəkir. Amma bu, orta rəqəmdir: sadə hallar bir ildən də az, mürəkkəb hallar iki ildən çox çəkə bilər. Müddətə ən çox halın mürəkkəbliyi, diş çəkilməsinin lazım olub-olmaması, seçilən üsul və pasiyentin əməkdaşlığı təsir edir. Konsultasiyada sizin halınız üçün təxmini müddəti deyirəm.
"Müalicə nə qədər çəkəcək?" sualı konsultasiyada ən çox verilən suallardandır. Dürüst cavab budur: hamı üçün eyni olan dəqiq müddət yoxdur. Amma müddətin nədən asılı olduğunu bilmək gözləntiləri doğru qurmağa və prosesə sizin də təsir edə biləcəyinizi anlamağa kömək edir.
Orta rəqəm nə deyir
Sabit aparatlarla müalicənin müddətini öyrənən sistematik icmalda orta müddət təxminən 20 ay, yəni bir il səkkiz ay olub. Amma araşdırmalar arasında fərqlər böyük idi: bəzilərində müddət xeyli qısa, bəzilərində isə daha uzun idi. Mənim praktikamda da yarım ildə bitən hal var, iki il çəkən də. Xaricdə yaşayan bir pasiyentimizdə sıxlığı və dişləməni cəmi 6 aktivasiyada düzəltdik. Bu hər kəs üçün eyni olmasa da, yaxşı planın nəyə qadir olduğunu göstərir.
Müddət nədən asılıdır
| Amil | Müddəti necə dəyişir |
|---|---|
| Halın mürəkkəbliyi | Yalnız dişlərin düzləndirilməsi daha qısa, dişləmə və çənə problemləri daha uzun |
| Diş çəkilməsi | Boşluqların bağlanması əlavə vaxt tələb edir |
| Yaş | Uşaqlarda böyüməni istifadə etmək olur, böyüklərdə sümük daha yavaş reaksiya verə bilər |
| Üsul | Breket və elayner müxtəlif hərəkətlərdə fərqli sürətlə işləyir |
| Vizitlərin müntəzəmliyi | Uzun fasilələr müddəti uzadır |
| Əməkdaşlıq | Elastiklərin və ya kapaların taxılmaması müddəti uzadır |
| Qopan breketlər | Hər qopan breket hərəkəti bir qədər geri salır |
Plan müddəti qısaldır
Müddəti ən çox qısaldan şey dəqiq plandır. Dişləri "təxminən doğru istiqamətə" aparıb sonra düzəlişlər etmək vaxt aparır. Hər dişin hara gedəcəyini əvvəlcədən bilmək lazımsız hərəkətləri azaldır. Pitts fəlsəfəsini seçməyimin səbəblərindən biri də budur: plan təbəssümün sonda necə görünəcəyindən başlayır. Ətraflı: Pitts fəlsəfəsi nədir.
Bondinq zamanı breketlərin dəqiq yerləşdirilməsi də vacibdir. Breket düzgün yerdə olduqda sonradan onu yenidən yapışdırmağa və məftili əlavə əyməyə daha az ehtiyac olur.
Pasiyentin rolu
- Vizitlərə vaxtında gəlin: hər aktivasiya növbəti mərhələnin başlanğıcıdır
- Elastikləri tövsiyə olunan qaydada taxın: gündə bir neçə saat taxmaq çox vaxt kifayət etmir
- Bərk və yapışqan qidalardan çəkinin ki, breketlər qopmasın
- Gigiyenaya diqqət edin: iltihablı diş əti hərəkəti çətinləşdirir
- Breket qopsa və ya məftil batsa, növbəti vizitə qədər gözləməyin, yazın
Elastikləri yaxşı taxan və vizitlərə vaxtında gələn pasiyentlərdə müalicə, adətən, komandada işləməyən pasiyentlərə nisbətən daha qısa olur. Gündəlik qaydalar haqqında ətraflı: breketlə gündəlik qulluq bələdçisi.
Müddəti sürətləndirmək olarmı
Vibrasiya cihazları, lazer və bəzi cərrahi üsullar "sürətli ortodontiya" kimi təqdim olunur. Cochrane icmallarına görə bu üsulların müddəti klinik baxımdan əhəmiyyətli dərəcədə qısaltdığına dair sübut zəifdir. Bu barədə ayrıca yazmışam: müalicəni sürətləndirmək olarmı.
Aktiv müalicədən sonra
Breketlərin çıxarılması müalicənin sonu deyil. Sonra retensiya mərhələsi başlayır və o, nəticəni qorumaq üçün ən azı aktiv müalicə qədər vacibdir. Ətraflı: retensiya niyə vacibdir.
Müalicənin mərhələləri və onların payı
| Mərhələ | Nə baş verir |
|---|---|
| Düzləndirmə | Dişlər bir xəttə gəlir, fırlanmalar düzəlir |
| Dişləmənin korreksiyası | Üst və alt dişlərin münasibəti qurulur, elastiklər çox vaxt bu mərhələdədir |
| Boşluqların bağlanması | Diş çəkilibsə və ya boşluq varsa, bağlanır |
| Final | Təbəssüm qövsü, köklərin mövqeyi və kiçik detallar |
| Retensiya | Nəticə reteynerlə qorunur |
Pasiyentlər çox vaxt ilk aylarda sürətli dəyişiklik görür, çünki düzləndirmə gözlə aydın görünür. Sonrakı mərhələlər isə daha az nəzərə çarpır, amma nəticənin sabitliyi və təbəssümün gözəlliyi məhz orada qurulur. Ona görə final mərhələsini tələsdirmirəm.
Müddəti uzadan tipik səhvlər
- Vizitləri bir neçə həftə təxirə salmaq
- Elastikləri yalnız vizitdən əvvəlki günlərdə taxmaq
- Breket qopanda bunu növbəti vizitə qədər xəbər verməmək
- Bərk qidalarla breketləri təkrar-təkrar qoparmaq
- Elayner müalicəsində kapaları gündə tövsiyə olunandan az taxmaq
Elm nə deyir
- Sistematik icmal (2016): sabit aparatlarla müalicənin orta müddəti təxminən 20 aydır, araşdırmalar arasında fərq isə böyükdür.
- Cochrane icmalları: müalicəni sürətləndirən əlavə üsulların effektinə dair sübutun keyfiyyəti aşağıdır.
Ən vacibi müddət deyil. Ən vacibi uzun illər sizinlə qalan nəticədir.
Halınız üçün təxmini müddəti öyrənmək istəyirsinizsə, breket müalicəsi səhifəsinə baxın və ya qəbula yazılın.
Tez-tez verilən suallar
Konsultasiyada dəqiq müddəti deyə bilirsinizmi?
Diaqnostikadan sonra təxmini aralıq deyirəm. Dəqiq müddət dişlərin reaksiyasından və əməkdaşlıqdan asılı olaraq bir qədər dəyişə bilər.
Elaynerlə müalicə daha qısa olurmu?
Bəzi sadə hallarda bəli, amma hər hərəkətdə yox. Kapaları gündə tövsiyə olunan saat taxmaq müddətə birbaşa təsir edir.
Vizitlər nə qədərdən bir olur?
Adətən hər 1-2 aydan bir. Xaricdə yaşayan pasiyentlər üçün aralığı səfər qrafikinə uyğun planlayırıq.
Böyüklərdə müalicə daha uzun çəkirmi?
Mütləq deyil. Böyüklərdə sümük böyümür, ona görə bəzi problemlər fərqli yolla həll olunur, amma bir çox halda müddət uşaqlardakı ilə müqayisə ediləndir.
Müalicəni yarıda dayandırmaq olarmı?
Texniki olaraq bəli, amma dişlər yarımçıq mövqedə qalır və geri qayıda bilər. Belə qərarı yalnız birlikdə, riskləri müzakirə edib veririk.
Əlaqəli xidmət
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və sistematik icmallara əsaslanır.
- Tsichlaki, A., Chin, S. Y., Pandis, N., & Fleming, P. S. (2016). How long does treatment with fixed orthodontic appliances last? A systematic review. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 149(3), 308-318. [PMID: 26926017] | [DOI: 10.1016/j.ajodo.2015.09.020]
