Elaynerlər

Şəffaf, çıxarıla bilən kapalarla müalicə, ortodontun müntəzəm nəzarəti altında.

Bu sizə tanışdırsa

Pasiyentlər bu müraciətlə ən çox bu sözlərlə gəlir:

Görünməyən müalicə istəyirəm
Dişlərim bir qədər sıx və ya aralıdır
Breketdən sonra dişlərim yenidən yerini dəyişib
İşim və ya ictimai həyatım səbəbindən breket taxmaq istəmirəm
Elayneri internetdən sifariş etməyi düşünürəm, amma əmin deyiləm

Elaynerlər dişləri tədricən düzəldən şəffaf, çıxarıla bilən kapalardır. Hər yeni kapa dişləri kompüterdə planlanmış kiçik məsafəyə hərəkət etdirir. Onlar demək olar görünmür, yemək və fırçalama zamanı çıxarılır. Sistematik icmallara görə elaynerlər bir çox hərəkətdə effektivdir, bəzi hərəkətlərdə isə breketlər daha dəqiqdir. Ona görə üsulu diaqnozdan sonra seçirik.

Elayner kimə uyğundur

Görünməyən müalicə istəyən yeniyetmə və böyüklərə
Yüngül və orta sıxlıq və ya boşluqlar olduqda
Əvvəlki müalicədən sonra kiçik geri qayıtma olduqda
Kapaları gündə tövsiyə olunan saat taxmağa hazır olanlara
Dişlərin hərəkəti elaynerlə proqnozlaşdırıla bilən hallarda

Elaynerin güclü və zəif tərəfləri

Elaynerlə hərəkətlərin proqnozlaşdırılması
Hərəkət	Elaynerlə
Dişlərin düzləndirilməsi	Yaxşı
Kiçik boşluqların bağlanması	Yaxşı
Ön dişlərin bəzi hərəkətləri	Yaxşı
Dişlərin uzadılması	Çətin, əlavə vasitə lazım ola bilər
Yumru dişlərin fırladılması	Çətin
Köklərin dəqiq idarəsi	Breket daha dəqiqdir

Çətin hərəkətlərdə dişlərə kiçik düymələr yapışdırır, elastiklər və ya mini-vintlər qoşur, bəzən isə breket təklif edirəm. Ətraflı müqayisə: breket, yoxsa elayner.

Müalicə necə keçir

Konsultasiya, fotoşəkillər, rentgen və diş ətinin yoxlanması
Dişlərin rəqəmsal və ya ənənəvi qəlibi
Kompüter planının hazırlanması və mənim tərəfimdən düzəlişlər
Planı birlikdə izləyirik: dişlər necə hərəkət edəcək və nəticə necə olacaq
Kapaların təhvili, lazım olduqda düymələrin yapışdırılması
Müntəzəm nəzarət vizitləri
Lazım olduqda əlavə kapalar ilə düzəlişlər
Retensiya

Müalicəni elayner yox, ortodont idarə edir

Dişlərin hərəkətini kompüterdə planlaşdırmaq bir şeydir, bu hərəkətin real həyatda necə baş verdiyini izləmək isə başqa. Müalicə zamanı dişlər planla eyni sürətlə getməyə bilər və bəzən planı yenidən nəzərdən keçirmək lazım gəlir. Ona görə elayner müalicəsində də müntəzəm ortodont nəzarəti vacibdir. İnternetdən sifariş olunan elaynerlər haqqında: elaynerləri internetdən sifariş etmək olarmı.

Gündəlik qaydalar

Kapaları gündə tövsiyə olunan saat taxın, yalnız yemək və fırçalama zamanı çıxarın
Kapalarla yalnız su için, şirin və rəngli içkilər üçün çıxarın
Kapaları taxmazdan əvvəl dişləri fırçalayın
Kapaları hər gün soyuq və ya ılıq su ilə təmizləyin, isti suya qoymayın
Kapaları qutuda saxlayın, salfetə bükməyin: çox vaxt belə itir
Növbəti kapaya yalnız göstərilən vaxtda keçin

Risklər

Kapalar az taxılanda dişlər planla getmir və müalicə uzanır
Kapalarla şirin içkilər çürük riskini artırır
Dişlər plandan geri qalanda kapalar oturmur, əlavə kapalar lazım olur
Retensiya olmadan dişlər geri qayıda bilər. Bax: retensiya

Elm nə deyir

Sistematik icmal (2015): elaynerlər düzləndirmədə effektivdir, dişlərin uzadılması və yumru dişlərin fırladılması daha çətin idarə olunur.
Müqayisəli icmal (2019): hər iki üsul effektivdir, breketlər dişləmə əlaqələri və köklərin idarəsində üstündür.

Elayner sadəcə bir alətdir. Müalicəni elayner deyil, ortodont idarə etməlidir.

Elaynerlə müalicə necə izlənir

Hər vizitdə kapaların dişlərə nə qədər sıx oturduğunu, düymələrin vəziyyətini və dişlərin planla müqayisədə harada olduğunu yoxlayıram. Kapa ilə diş arasında boşluq görünürsə, bu dişin plandan geri qaldığını göstərir. Belə halda ya kapanı bir müddət daha uzun taxmağı tövsiyə edirəm, ya da əlavə kapalar sifariş edirik. Bu düzəlişlər normaldır və müalicənin bir hissəsidir.

Tez-tez verilən suallar

Demək olar bütün gün, yalnız yemək və fırçalama zamanı çıxarılır. Dəqiq qaydanı planınıza görə deyirəm.

İlk bir neçə gün bəzi səslər fərqli çıxa bilər, sonra alışırsınız.

Halın mürəkkəbliyindən və kapaların nə qədər taxılmasından asılıdır. Planı hazırlayandan sonra təxmini müddəti deyirəm.

Bəli, vizitləri səfər qrafikinə uyğun planlayırıq. Bax: [xaricdə yaşayan pasiyentlər](service:patients-abroad).

Əvvəlki kapanı taxın və mənə yazın. Növbəti addımı dişlərin vəziyyətinə görə birlikdə qərara alırıq.

Bəzi hallarda bəli, amma böyümə ilə bağlı problemlər çox vaxt başqa aparatlarla daha yaxşı həll olunur.

Düymələr diş rəngində kompozitdən hazırlanır və yaxından baxanda bir qədər görünür, uzaqdan isə demək olar nəzərə çarpmır.

Ətraflı oxu

Elmi mənbələr

Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və sistematik icmallara əsaslanır.

Rossini, G., Parrini, S., Castroflorio, T., Deregibus, A., & Debernardi, C. L. (2015). Efficacy of clear aligners in controlling orthodontic tooth movement: a systematic review. The Angle Orthodontist, 85(5), 881-889. [PMID: 25412265] | [DOI: 10.2319/061614-436.1]
Ke, Y., Zhu, Y., & Zhu, M. (2019). A comparison of treatment effectiveness between clear aligner and fixed appliance therapies. BMC Oral Health, 19(1), 24. [PMID: 30674307] | [DOI: 10.1186/s12903-018-0695-z]
Martin, C., Littlewood, S. J., Millett, D. T., Doubleday, B., Bearn, D., Worthington, H. V., & Limones, A. (2023). Retention procedures for stabilising tooth position after treatment with orthodontic braces. Cochrane Database of Systematic Reviews, 5(5), CD002283. [PMID: 37219527] | [DOI: 10.1002/14651858.CD002283.pub5]